Antibiotica en resistentie

 

In het artikel Dagelijkse antibiotica gaat het over (mogelijke) effecten van antibiotica binnen de veevoederindustrie. Steeds meer resistente bacteriestammen steken hun kop op. De laatste tijd is er echter een tendens waarneembaar dat er steeds meer antibiotica wordt gebruikt als het gaat om schoonmaakmiddelen (Dreft extra hygiëne) en huidverzorgingsproducten. Deze toets gaat over het gebruik van antibiotica en het gevaar van resistente bacteriën.

 

Dagelijkse antibiotica

In de jaren veertig werd de groeibevorderende werking van antibiotica bij toeval ontdekt. Kippen die afvalproducten van de tetracyclinefabricage door hun voer kregen, groeiden wat sneller.
Dat ging, zo bleek in de jaren vijftig, ook op bij toediening van antibiotica aan ondervoede kinderen. Bovendien werden gezonde mariniers duidelijk zwaarder als ze een dagelijks portie antibiotica kregen. Maar toen resistente bacteriestammen de kop opstaken, werden de proefnemingen bij de mens al snel gestaakt.
veevoerDaarentegen heeft in de veehouderij de toediening van antibiotica de afgelopen dertig jaar een grote vlucht genomen. Zo krijgen vrijwel alle vleeskuikens, vleeskalkoenen, kalveren en varkens in Nederland elke dag van hun leven antibiotica toegediend, zij het in lagere doses dan de dierenarts gebruikt. Dat levert een dubbel effect op: de dieren groeien een paar procent sneller en ze gebruiken hun voer efficiënter. Meer vlees dus voor minder voer. Dat effect is het grootst bij jonge dieren. Zo groeien biggen door de toediening 3 tot 8 procent sneller, vleesvarkens maar 1 tot 3 procent. De voederefficiency neemt toe met 3 tot 7, respectievelijk 2 tot 5 procent.
Bij andere diersoorten zijn de groeipercentages wat minder gunstig en is het effect op de doelmatigheid van het voer onbekend.
Omdat het strikt genomen niet gaat om een preventieve of curatieve toepassing van antibiotica, is deze wijze van gebruik toegestaan. Toch bestaat er nauwelijks twijfel over, hoewel dat nimmer goed is onderzocht: de werking van de groeibevorderaars berust op een belangrijk deel op het direct onderdrukken van beginnende kwaaltjes en infecties.
Het gebruik van antibiotica in de intensieve veehouderij overtreft veruit het gebruik bij de mens. Dat heeft te maken met aantallen: Nederland is goed voor bijna vijftig miljoen vleeskuikens en ruim twintig miljoen vleesvarkens. De Gezondheidsraad schat dat jaarlijks in de veehouderij 250 ton antibiotica (werkzame stof) wordt toegediend als groeibevorderaar. Daarnaast wordt in deze sector ook nog een hoop afgedokterd, waarvoor ook nog eens 300 ton antibiotica nodig is. De mens moet het doen met 80 ton.


Opdracht

  1. Zoals je hebt kunnen lezen zijn er twee typen van resistentie. Leg uit van welk type resistentie is er sprake in bovenstaand artikel. [2]

  2. Op welke twee manieren kan een bacterie de werking van antibiotica blokkeren. [2]

 

Maak opdracht 3 of 4

  1. Het gebruik van antibiotica in schoonmaakmiddelen en huidverzorgingsproducten is vanuit medisch oogpunt zorgelijk te noemen. Geef in een paar regels weer waarom dit een zorgelijke ontwikkeling te noemen is. [3]

  2. Beschrijf in het kort de samenhang tussen de behandeling van een patiënt met een steeds terugkerende voorhoofdsholteontsteking (een bacteriële ontsteking), resistente bacteriën en het gebruik van antibiotica. [3]

 

Het ministerie van Volksgezondheid en van Landbouw en visserij hebben al een verbod doen uitgaan voor het gebruik van een aantal antibiotica als groeibevorderaars binnen de veehouderij. Andere antibiotica moet binnen drie jaar verdwijnen. Een abrupt verbod van antibiotica kan leiden tot een flinke klap voor boeren.

  1. Geef waarom een antibioticabeperking een grote invloed kan hebben op de inkomens van de betrokken veehouders. [2]

 

Veelvuldig gebruik van antibiotica kan leiden tot een gevaar voor de volksgezondheid. Het abrupt verbieden van antibiotica is niet de oplossing (zie ook opdracht 5).

  1. Daarom is het noodzakelijk te zoeken naar alternatieven. Wat zou volgens jou een alternatief kunnen zijn? [1]


Antwoorden

 

Meer informatie